Thursday, 2 June 2016

PARAFRASE GEGURITAN



LELAKON
Nalika driji natah nasib….?/
Dalan wiwit sisip/
Angina rebut susuh/ sapu kedohan suh…//

Nalika nguncit kedheping mripat!!/
Oooo…./ birokrat…./teknokrat…./otokrat…?/
Nyidhat sipat/
Ing ngendi/ kidunge jihad???/
Yen jirih/ ing mblabar kawat!!/
Wesi-wesi garing/ keparat!!!/
Kodrat nempil wiradat//

Nalika gulu ngulu/ lelakon….?/
Sikil bongkrah/ kambah jangkah//

Napaki jemeking/ galengan/
Mung nyawang tembok/ glelengan/
Dudu krambil kopyor /lan plengan/
Sing nyimpen kamulyan//

Mloroti/ rumpile jurang/
Mbrangkangi/ cerunge gunung/
Anane…./suwung/
Lan jerit ngurung!!!!//

Nyasak alas/ sesak bundhas/
Mburu rase/ kepethuk macan/
Adol gedhe/ kulak lendheyan/

Napaki plataraning/ segara/
Nyencang umpluk/ keblithuk/
Naker pasir… /sadawane dalan/
Lagi mletik/….ahh…../
Pasir kuwi/ seka ngendi?/
Yen dalan/ tanpa pasir?/
Okeh krikil/
Yen dalan/ menggok medhot
Apa kuwi/ pedhoting kanisthan/
Enggoking lelakon?/
Laku lengkok/
Lakon lenguk//
Suwardi Endraswara

a.       Memaknai sesuai konteks
Dalam puisi ini makna yang terkandung adalah bahwa sesuatu masalah harus kita hadapi dengan hati yang lapang. Seperti padha kata kiasan mburu rase kepethuk macan bahwa masalah yang kecil tapi menjadi masalah besar.
b.      Etimoligi kata-kata khusus
Ø  Nalika I “kawi” : nelik.
II (krama ngoko): ing wektoe; samana: ing wektoe ikoe; sa: ing wektoe ikoe oega.
Ø  Nasib (arab): begdja,tjilaka,pepesten ing lelakon
Ø  Kedep (kawi) : I oet.an disoengkemi,dioermati, II teloek, noengkoel ktj.; idep
Ø  Sipat IV (arab): kaanan: oet wataking Allah
Ø  Kodrat (arab) pangoewasa ;ktj. Kodrat
Ø  Wiradat (arab) : karep, di-i : disrani.
c.       Menggali tema
Dari puisi tersebut tema yang bisa diambil adalah bahwa penulis mengungkapkan kehidupan yang mengalami berbagai rintangan kehidupannya dan emosi si penulis kepada atasan atau pemimpin. Dan penulis hanya meratapi dan meratapi nasib yang ada dan berusaha  mencari kemuliaan hidupnya.
d.      Menggali kandungan budaya
Dalam puisi ini kandungan budaya  menurut buku “Ciri Budaya Manusia Jawa” termasuk orang yang kepileng yaitu orang yang meridunkan sesuatu yang ia inginkan dengan apa  yang ia rasakan. Dan kini tidak bisa ia rasakan lagi dan dia hanya bisa berharap dan terus berharap.
e.       Menggali latar belakang
Latar belakang dari puisi tersebut adalah bahwa kehidupan seseorang yang diceritakan penulis adalah orang biasa-biasa saja atau orang yang hidupnya pas-pasan disaat jaman mulai berubah dan berkembang. Dan orang tersebut berusaha mencari kemuliaan hidup yang tersembunyi.
f.       Menggali settingnya
Setting puisi tersebut adalah di sebuah desa yang amsih jauh dari perkotaan.
g.      Membuat parafrase
LELAKON
            Nalikane driji natah nasib, ngliwati dalan kang wiwit sisip! Ing jaman kang morat-marit angina rebut susuh lan sapu kedohan suh!!oohhhhh ……… ing ngendi ayem temtreme suasana???. Nalika nguncit kedheping mripat oooo……… opo iki to sing dikarepke birokrat….??teknokrat………??utawa otokrat……..???kabeh nyidhat sipat. Ing ngendi kidunge jihadwis ora padha dingerteni. Yen jirih ing mblabar kawat, wesi-wesi garing ….keparat!!!!!!!. Ing  ngendi kodrat kang nempil wiradat????.
            Nalikane gulu ngulu lelakon ooooo…………. Apa iki sing jenenge lelakon. Lelakon kang ora jelas apa to kang dikarepke? Sikil wis bongkrah lan kambah jangkah ooohhhhh……….lelakon!!!ing ngendi ayem tentreme suasana??????. Nalikane napaki jemeking galengan sing mung sak jangkah ambane nyawang tembok glelengan oooooooo…………….. dudu krambil kopyor lan plengan sing nyimpen kamulyan.
            Mloroti rumpile jurang kang jero, lan mbrangkangi cerunge gunung kang duwur……… anane suwung ora ana apa-apa sak liyane jerit kang ngurung!!!!!!!!. Nyasak alas sesak bundhas apa alas wis bener-bener ciut. Mburu rase kepethuk macan lan aadol gedhe kulak lendheyan ing ngendi kamulyan iku……..????ing ngendi?. Nalikane napaki plataraning segara nyencang umpluk keblithuk, lan naker pasir sadawane dalan lagi mletik aahhhhh pasir kuwi seka ngendi??????. Yen dalan tanpa pasir okeh krikil. Yen daln menggok medhot apa kuwi pedhoting kanisthan,enggoking lelakon,laku lengkok,lakon lenguk.
h.      Memahami isi
Isi dari puisi ini adalah bahwa penulis ingin menyampaikan bahwa “kahanan” atau suasana hidupnya kurang begitu  mengenakkan karena keadaan jaman yang semakin berubah dan berkembang.
i.        Mengungkap pesan
Ø  Pesan yang ingin disampaikan penulis adalah bahwa kita jangan menyerah dengan keadaan apapun.
Ø  Jalani kehidupan sesulit apapun
Ø  Carilah kemuliaan hidup atau kebahagiaan hidup.
2.      Keindahan
a.       Susastra
1)       Penggunaan bahasa kawi atau kuno:
Ø  Nalika I “kawi” : nelik.
II (krama ngoko): ing wektoe; samana: ing wektoe ikoe; sa: ing wektoe ikoe oega.
Ø  Nasib (arab): begdja,tjilaka,pepesten ing lelakon
Ø  Kedep (kawi) : I oet.an disoengkemi,dioermati, II teloek, noengkoel ktj.; idep
Ø  Sipat IV (arab): kaanan: oet wataking Allah
Ø  Kodrat (arab) pangoewasa ;ktj. Kodrat
Ø  Wiradat (arab) : karep, di-i : disrani.
            2)     permainan bentuk kata
Dalam puisi ini banyak menggunakan permainan bentuk katanya antara lain:
Nalika nguncit kedheping mripat
Ooo…..birokrat….teknokrat…..otokrat……
Nyidat sipat
Ing ngendi  kidunge jihad??
Yen jirih ing mblabar kawat
Wesi-wesi garing keparat!!!
Kodrta nempil wiradat
Selain banyak  menggunakan bentuk kata seperti tersebut diatas dalam puisi ini juga banyak menggunakan bahasa-bahasa kias.
3)    permainan bunyi atau persajakan
Permainan bunyi ataua persajakan dalam puisi ini banyak menggunakan guru lagu misalnya bait pertama berakhiran (i), kemudian bait kedua (a) dan bait ketiga (u) dan sebagainya.
b.      gaya bahasa
Ø  nalika gulu ngulu lelakkon                  : kiasan
Ø  nalika driji natah nasib                        : kiasan
Ø  mloroti rumpile jurang             : kiasan
Ø  mbrangkangi cerunge gunung             : kiasan
Ø  nyasak alas sesak bundhas                  : kiasan
Ø  mburu rase kepethuk macan                : kiasan
Ø  adol gedhe kulak lendheyan               : kiasan

No comments:

Post a Comment